पर्यायवाची शब्द (Synonyms Words)
पर्यायवाची शब्द मुख्यतः सभी प्रतियोगी परीक्षाओं में पूछे जाते है, परीक्षा के दृष्टिकोण से पर्यायवाची शब्द की जानकारी आवश्यक है, इससे सम्बंधित जानकारी आपको इस पेज पर दे रहे है |
ये भी पढ़े: विलोम शब्द (Opposite Words) in हिंदी

ये भी पढ़े: परीक्षा के लिए Preparation नोट्स कैसे बनाए
पर्यायवाची शब्द (Synonyms Words)
| शब्द | पर्यायवाची |
| अहंकार | दंभ, गर्व, अभिमान, दर्प, मद, घमंड |
| अमृत | सुधा, अमिय, पीयूष, सोम, मधु, अमी |
| असुर | दैत्य, दानव, राक्षस, निशाचर, रजनीचर |
| अतिथि | मेहमान, अभ्यागत, आगन्तुक, पाहूना |
| अनुपम | अपूर्व, अतुल, अनोखा, अदभुत, अनन्य |
| अर्थ | धन्, द्रव्य, मुद्रा, दौलत, वित्त, पैसा |
| अश्व | हय, तुरंग, बाजी, घोड़ा, घोटक |
| अंधकार | तम, तिमिर, तमिस्र, अँधेरा |
| आम | रसाल, आम्र, सौरभ, मादक, अमृतफल |
| आग | अग्नि, अनल, हुतासन, पावक, दहन, |
| आँख | लोचन, नयन, नेत्र, चक्षु, दृग, विलोचन, दृष्टि, अक्षि |
| आकाश | नभ, गगन, अम्बर, व्योम, अनन्त, आसमान, अंतरिक्ष |
| आनंद | हर्ष, सुख, आमोद, मोद, प्रमोद, उल्लास |
| आश्रम | कुटी, विहार, मठ, संघ, अखाडा |
| आंसू | नेत्रजल, नयनजल, चक्षुजल, अश्रु |
| आत्मा | जीव, देव, चैतन्य, चेतनतत्तव, अंतःकरण |
| इच्छा | अभिलाषा, अभिप्राय, चाह, कामना, लालसा, मनोरथ |
| इन्द्र | सुरेश, सुरेन्द्र, देवेन्द्र, सुरपति, शक्र, पुरंदर, देवराज |
| ईश्वर | परमात्मा, प्रभु, ईश, जगदीश, भगवान, परमेश्वर |
| ओंठ | ओष्ठ, अधर, होठ |
| कमल | नलिन, अरविन्द, उत्पल, राजीव, पद्म, पंकज |
| कृपा | प्रसाद, करुणा, दया, अनुग्रह |
| किताब | पोथी, ग्रन्थ, पुस्तक |
| कपड़ा | चीर, वसन, पट, अंशु, कर, मयुख, वस्त्र |
| किरण | ज्योति, प्रभा, रश्मि, दीप्ति, मरीचि |
| किसान | कृषक, भूमिपुत्र, हलधर, खेतिहर, अन्नदाता |
| कृष्ण | राधापति, घनश्याम, वासुदेव, माधव, मोहन, केशव |
| कान | कर्ण, श्रुति, श्रुतिपटल |
| कोयल | कोकिला, पिक, काकपाली, बसंतदूत |
| क्रोध | रोष, कोप, अमर्ष, कोह, प्रतिघात |
| गज | हाथी, हस्ती, मतंग, कूम्भा, मदकल |
| गाय | गौ, धेनु, सुरभि, भद्रा, रोहिणी। |
| गंगा | देवनदी, मंदाकिनी, भगीरथी, विश्नुपगा, सुरसरिता |
| गणेश | विनायक, गजानन, गौरीनंदन, गणपति, गणनायक |
| गृह | घर, सदन, गेह, भवन, धाम, निकेतन, निवास, आलय |
| गर्मी | ताप, ग्रीष्म, ऊष्मा, गरमी, निदाघ |
| चरण | पद, पग, पाँव, पैर |
| चंद्रमा | चाँद, हिमांशु, इंदु, विधु, तारापति, चन्द्र, शशि |
| जल | अमृत, सलिल, वारि, नीर, तोय, अम्बु, उदक, पानी |
| जंगल | विपिन, कानन, वन, अरण्य, गहन, कांतार, बीहड़, विटप |
| जेवर | गहना, अलंकार, भूषण, आभरण, मंडल |
| झूठ | असत्य, मिथ्या, मृषा, अनृत |
| तालाब | सरोवर, जलाशय, सर, पुष्कर, पोखरा |
| दास | सेवक, नौकर, चाकर, परिचारक, अनुचर |
| दरिद्र | निर्धन, ग़रीब, रंक, कंगाल, दीन |
| दिन | दिवस, याम, दिवा, वार, प्रमान |
| दुःख | पीड़ा,कष्ट, व्यथा, वेदना, संताप, शोक, खेद, पीर, लेश |
| दूध | दुग्ध, क्षीर, पय |
| दुष्ट | पापी, नीच, दुर्जन, अधम, खल, पामर |
| दर्पण | शीशा, आरसी, आईना, मुकुर |
| दुर्गा | चंडिका, भवानी, कुमारी, कल्याणी, महागौरी, कालिका |
| देवता | सुर, देव, अमर, वसु, आदित्य, लेख |
| धन | दौलत, संपत्ति, सम्पदा, वित्त |
| धरती | धरा, धरती, वसुधा, ज़मीन, पृथ्वी, भू, भूमि, धरणी, वसुंधरा |
| धनुष | चाप्, शरासन, कमान, कोदंड, धनु |
| नदी | सरिता, तटिनी, सरि, सारंग, जयमाला, तरंगिणी |
| नया | नूतन, नव, नवीन, नव्य |
| नाव | नौका, तरणी, तरी |
| पवन | वायु, हवा, समीर, वात, मारुत, अनिल, पवमान, समीरण |
| पहाड़ | पर्वत, गिरि, अचल, शैल, धरणीधर, धराधर, नग, भूधर |
| पक्षी | खेचर, दविज, पतंग, पंछी, खग, चिडिया, गगनचर, पखेरू |
| पति | स्वामी, प्राणाधार, प्राणप्रिय, प्राणेश, आर्यपुत्र |
| पत्नी | भार्या, वधू, वामा, अर्धांगिनी, सहधर्मिणी, गृहणी, बहु |
| पुत्र | बेटा, आत्मज, सुत, वत्स, तनुज, तनय, नंदन |
| पुत्री | बेटी, आत्मजा, तनूजा, सुता, तनया |
| पुष्प | फूल, सुमन, कुसुम, मंजरी, प्रसून, पुहुप |
| बादल | मेघ, घन, जलधर, जलद, वारिद, नीरद, सारंग, पयोद, पयोधर |
| बालू | रेत, बालुका, सैकत |
| बन्दर | वानर, कपि, कपीश, हरि |
| बिजली | घनप्रिया, इन्द्र्वज्र, चंचला, सौदामनी, चपला, दामिनी, ताडित, विद्युत |
| भूषण | जेवर, गहना, आभूषण, अलंकार |
| मछली | मीन, मत्स्य, जलजीवन, शफरी, मकर |
| माता | जननी, माँ, अंबा, जनयत्री, अम्मा |
| मित्र | सखा, सहचर, साथी, दोस्त |
| रात | रात्रि, रैन, रजनी, निशा, यामिनी, तमी, निशि, यामा, विभावरी |
| राजा | नृप, नृपति, भूपति, नरपति, नृप, भूप, भूपाल, नरेश, महीपति, अवनीपति |
| लक्ष्मी | कमला, पद्मा, रमा, हरिप्रिया, श्री, इंदिरा |
| मनुष्य | आदमी, नर, मानव, मानुष, मनुज |
| मदिरा | शराब, हाला, आसव, मधु, मद |
| मोर | केक, कलापी, नीलकंठ, नर्तकप्रिय |
| मधु | शहद, रसा, शहद, कुसुमासव |
| मृग | हिरण, सारंग, कृष्णसार |
| सिंह | केसरी, शेर, महावीर, हरि, मृगपति, वनराज, शार्दूल, नाहर, सारंग, मृगराज |
| समुद्र | सागर, पयोधि, उदधि, पारावार, नदीश, जलधि, सिंधु, रत्नाकर, वारिधि |
| समूह | दल, झुंड, वृंद, गण, पुंज |
| स्त्री | नारी, महिला, अबला, ललना, औरत, कामिनी, रमणी |
| सुगंधि | सौरभ, सुरभि, महक, खुशबू |
| स्वर्ग | सुरलोक, देवलोक, परमधाम, त्रिदिव, दयुलोक |
| विष | ज़हर, हलाहल, गरल, कालकूट। |
| वृक्ष | पेड़, पादप, विटप, तरू, गाछ, दरख्त, शाखी, विटप, द्रुम |
| विष्णु | नारायण, दामोदर, पीताम्बर, चक्रपाणी |
| शिव | भोलेनाथ, शम्भू, त्रिलोचन, महादेव, नीलकंठ, शंकर |
| शरीर | देह, तनु, काया, कलेवर, अंग, गात |
| शत्रु | रिपु, दुश्मन, अमित्र, वैरी, अरि, विपक्षी, अराति |
| शिक्षक | गुरु, अध्यापक, आचार्य, उपाध्याय |
| साँप | अहि, भुजंग, ब्याल, सर्प, नाग, विषधर, उरग, पवनासन |
| सूर्य | रवि, सूरज, दिनकर, प्रभाकर, आदित्य, दिनेश, भास्कर, दिवाकर |
| संसार | जग, विश्व, जगत, लोक, दुनिया |
| सोना | स्वर्ण, कंचन, कनक, हेम, कुंदन |
| हिमालय | हिमगिरी, हिमाचल, गिरिराज, पर्वतराज, नगेश |
| हृदय | छाती, वक्ष, वक्षस्थल, हिय, उर |
| हाथ | हस्त, कर, पाणि |
| हाथी | नाग, हस्ती, राज, कुंजर, कूम्भा, मतंग, वारण, गज, द्विप, करी, मदकल |
ये भी पढ़े: Reasoning को कैसे बनाये आसान
यहाँ हमनें आपको पर्यायवाची शब्द के विषय में बताया, यदि इस जानकारी से सम्बन्धित आपके मन में किसी प्रकार का प्रश्न आ रहा है, अथवा इससे सम्बंधित अन्य कोई जानकारी प्राप्त करना चाहते है, तो कमेंट बाक्स के माध्यम से पूँछ सकते है, हम आपके द्वारा की गयी प्रतिक्रिया और सुझावों का इंतजार कर रहे है |
ये भी पढ़े: अपने आप को Positive कैसे करे
ये भी पढ़े: पढाई करते समय कैसे नींद दूर भगाए ?
ये भी पढ़े: अपने अंदर के Talent को कैसे पहचाने
ये भी पढ़े: किसी भी subject को कैसे याद किया जाए
ये भी पढ़े: जब पढ़ने बैठे और दिमाग इधर -उधर जाए तो कैसे handel करे











